
Γύρω στο 1860, στη συνοικία Μασγανά της τουρκοκρατούμενης Σμύρνης, δημιουργήθηκε ένας μικρός φιλαρμονικός και φιλολογικός σύλλογος, ο πρόγονος του σημερινού Απόλλωνα. Τριάντα περίπου χρόνια αργότερα, το 1888, ιδρύθηκε το σωματείο “Ορφεύς”, από το οποίο αποσχίστηκαν το 1891 τα μισά περίπου μέλη του, που συνενώθηκαν με το ανεπίσημο σωματείο του Μασγανά και δημιούργησαν τον ιστορικό Γυμναστικό Σύλλογο “Απόλλων”. Μεταξύ των ιδρυτών του Απόλλωνα ξεχώριζαν δύο εξέχουσες μορφές, ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος και ο Εμμανουήλ Σάμιος.
|
Ο Εθνομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη του Απόλλωνα. Ύστερα οπό χρόνια , όταν απαγχονίστηκε από τους Τούρκους, ετάφη αρχικά σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες, σε χώρο του γηπέδου, του Απόλλωνα στη Σμύρνη. |
Τότε εμφανίσθη ως φιλαρμονικός σύλλογος, γι΄αυτό έλαβε και το όνομα του θεού της μουσικής Απόλλωνα. Συχνά οργάνωνε συναυλίες και φιλολογικές συγκεντρώσεις. Η τρίτη επέτειος από την ίδρυσή του εορτάσθη πανηγυρικά. Ο πρόεδρός του, Ν. Κουλμάσης, εκφώνησε τον πανηγυρικό της ημέρας, ο δε λόγιος Στίλπων Πιττακής μίλησε για το μαντείο των Δελφών και για τον ύμνο προς τον Απόλλωνα.
Επάνω σε ειδικό βάθρο είχε στηθεί βωμός, προς τιμή του θεού της Μουσικής. Οκτώ Σμυρναίοι νεανίες, στεφανωμένοι και περιβεβλημένοι με χλαμύδες, έψαλλαν τον Πινδαρικό προς τον Απόλλωνα ύμνο, που ήρθε στο φώς από τους αρχαιολόγους το 1955 στους Δελφούς.
 |
“Κέκλυθ΄Ελικώνα βαθύδενδρον αι λάχετε Διός εριβρόμου θύγατρες ευώλενοι, μόλετε, συνόμαιμον ίνα Φοίβον ωδαίσι μέλψητε χρυσοκόμαν, ός ανά δικόρυνθα Παρνασσίδος ταάσδε πέτερας έδρανα μετά κλυταίοις Δελφίσιν, Κασταλίδος ευύδρου νάματ΄επινίσσεται Δελφόν ανά πρωώνα μαντείον εφέπων πάγον” |
Ο ύμνος αυτός ερμηνεύεται ως εξής:
"Ακούστε με, εσείς που κατέχετε τον βαθύδασο Ελικώνα, αρματωμένες κόρες του μεγαλοπρεπούς Διός! Πετάξτε να ξεγελάσετε με τα λόγια σας τον αδερφό σας τον χρυσόμαλλο Φοίβο, που στις δίδυμες κορυφές του βράχου του Παρνασσού, με τη συνοδεία λαμπρών Δελφικών παρθένων ξεκινά για τα κρυστάλλινα ρεύματα της Κασταλίας, διασχίζοντας στο Δελφικό ακρωτήρι την προφητική κορυφή."